آناتومی

آناتومی کلیه بدن انسان

آناتومی کلیه بدن انسان

کلیه‌ها دو عضود لوبیا شکل در بدن هستند که از جمله مسئولیت‌های آن‌ها تصفیه مواد معدنی از خون، حفظ تعادل کل مایعات در بدن ، دفع مواد زائد و تنظیم حجم خون است. هر کلیه حدود 4 یا 5 اینچ طول دارد که تقریبا به اندازه یک مشت بزرگ است. کار کلیه‌ها این است که خون را تصفیه کنند. کلیه‌ها ضایعات را دفع کرده ، تعادل مایعات در بدن را کنترل کرده و الکترولیت‌ها را در سطح مناسبی نگه می‌دارند. طی یک روز تمام خون بدن چندین بار از کلیه‌ها عبور می‌کند.

عملکرد کلیه

خون وارد کلیه‌ می‌شود، ضایعات خون از آن جدا می‌شود و در صورت لزوم نمک، آب و مواد معدنی آن تنظیم می‌شود. خون تصفیه شده به بدن باز می‌گردد. ضایعات به ادرار تبدیل شده و در لگنچه کلیه جمع می‌شود – لگنچه کلیه ساختاری به شکل قیف است که با لوله‌ای به نام حالب  به مثانه وصل شده و ادرار را از طریق حالب به مثانه منتقل می‌کند. هر کلیه حدود یک میلیون فیلتر کوچک به نام نفرون دارد. کافی است فقط 10٪ کلیه‌ها کار کنند تا متوجه هیچ‎گونه علامت یا مشکلی نشوید. اگر جریان خون به کلیه متوقف شود، ممکن است تمام یا بخشی از کلیه از بین برود که این ممکن است منجر به نارسایی کلیه شود.

آناتومی کلیه بدن انسان

آناتومی کلیه بدن انسان

محل قرارگیری کلیه‌ها

کلیه‌ها در دو طرف ستون فقرات، در ناحیه پشت صفاقی (زیر دنده‌ها و پشت شکم) قرار گرفته‌اند. به دلیل موقعیت و شکل کبد در بالای کلیه سمت راست، کلیه راست کمی پایین‌تر از کلیه چپ قرار گرفته است.

ساختار کلیه‌ها

هر یک از این دو اندام شکل لوبیا در مردان در حدود 125 تا 175 گرم و در زنان در حدود 115  تا 155 گرم وزن دارند. یک کلیه معمولا حدود 11 تا 14 سانتیمتر طول ، 6 سانتیمتر عرض و حدود 4 سانتیمتر ضخامت دارد.
کلیه‌ها توسط چربی، ماهیچه‌ها و دنده‌های پشتی محافظت می‌شوند.
چربی دور کلیه‌ای، از کلیه‌ها در برابر فشارها یا اسیب‌های خارجی محافظت می‌کند.
وسط کلیه‌ها فرورفتگی به نام ناف کلیه قرار گرفته که نقطه ورود و خروج ساختارهایی است که به کلیه‌ها وارد و یا از آن‌ها خارج می‌شوند مانند اعصاب، حالب، شریان و ورید کلیوی و عروق لنفاوی.

کلیه توسط شریان‌های کلیوی، که شاخه‌های اصلی آئورت شکمی هستند خون‌رسانی می‌شوند.
شریان کلیوی وارد کلیه شده و به چندین سطح برای ایجاد یک شبکه بسیار تخصصی و یکپارچه‌ای به نام سرخرگچه آوران تقسیم می‌شوند و سپس بسترهای مویرگی خاصی به نام گلومرول یا کلافک را تشکیل می‌دهند.
هر گلومرول یک جزء از نفرون را تشکیل می‌دهد. سپس مویرگ‌ها مجددا با هم ادغام شده و سرخرگچه‌های وابران را تشکیل می‌دهند.
سرخرگچه‌های وابران در کورتکس بیرونی ( غشای خارجی)، در اطراف لوله‌ها پیچیده شده و یک ﺷﺒﮑﻪ ﻣﻮﯾﺮﮔﯽ دور ﻟﻮﻟﻪ‌ای، (peritubular) ایجاد می‌کنند.
در لایه داخلی سوم کورتکس و مدولا ( درون بخش کلیه)، مویرگ‌های بلند و صافی به نام سرخرگچه‌ها‌ی کمانی ، جایگزین شبکه‌های ﻣﻮﯾﺮﮔﯽ دور ﻟﻮﻟﻪ‌ای می‌شوند.
خون تصفیه شده از رگ‌های کلیوی چپ و راست عبور کرده و به بزرگ‌سیاهرگ پایینی می‌ریزد تا به قلب برسد.

آناتومی کلیه بدن انسان

آناتومی کلیه بدن انسان

اجزاء کلیه‌ها

نفرون‌ها

نفرون‌ها مهم‌ترین اجزاء هر کلیه هستند. آن‌ها خون را می‌گیرند، مواد مغذی را متابولیزه کرده و به دفع مواد زائد از خون تصفیه شده کمک می‌کنند. هر کلیه حدود 1 میلیون نفرون دارد که هر کدام ساختار داخلی خود را داراست.

کپسول کلیوی

خون بعد از پس از ورود به نفرون، وارد جسمک کلیوی ، که به آن جسمک مالپیقیان نیز می‌گویند، می‌شود. جسمک کلیوی شامل دو ساختار است:
• کلافک یا گلومرول. که شبکه‌ای از مویرگ‌ها است که پروتئین را از خونی که  از جسمک کلیوی عبور می‌کند جذب می‌کند.
• کپسول بومن یا پوشینه بومن. مایع باقی مانده، که به آن ادرار کپسول بومن  گفته می‌شود ، از راه کپسول بومن به توبول‌های (لوله‌های ادراری) کلیوی منتقل می‌شود.

توبول‌های کلیوی

توبول‌های کلیوی مجموعه‌ای از لوله‌ها و مجاری هستند که پس از کپسول بومن شروع شده و در مجاورت مجاری جمع کننده ادرار پایان می‌یابند.
هر توبول چند بخش دارد:
•  لوله پیچیده نزدیک: این بخش آب، سدیم و گلوکز خون را باز جذب می‌کند.
•  لوله هنله: این بخش بیشتر پتاسیم، کلراید و سدیم خون را باز جذب می‌کند.
•   لوله پیچیده دور: این بخش سدیم بیشتری را از خون باز جذب کرده و پتاسیم و اسید را جذب می‌کنند.
زمانی که مایع به انتهای توبول‌ برسد، رقیق شده و پر از اوره است. اوره محصول جانبی متابولیسم پروتئین است که در ادرار آزاد می‌شود.

قشر کلیه ( کورتکس کلیه)

قشر کلیه بخش بیرونی کلیه است. این بخش شامل گلومرول‌ها و لوله‌های پیچیده است. بخش بیرونی قشر کلیوی توسط کپسول کلیوی که یک لایه بافت چربی است احاطه شده است. این دولایه یعنی  قشر کلیه و کپسول کلیه، با همدیگر ساختار داخلی کلیه را دربرگرفته و محافظت می‌کنند.

درون‌بخش کلیوی

دورن بخش کلیه، بافت صاف داخلی کلیه است. این قسمت شامل لوله هنله و همچنین هرم‌های کلیوی است.

هرم‌های کلیوی

هرم کلیوی ساختاری کوچک است که حاوی رشته‌های نفرون و توبول‌ها است. این توبول‌ها مایع را به کلیه انتقال می‌دهند. این مایع سپس از نفرون به ساختارهای داخلی کلیه که ادرار را از کلیه جمع آوری و خارج می‌کنند منتقل می‌شود.

لوله‌های جمع کننده ادرار

در انتهای هر نفرون یک لوله جمع کننده در درون بخش کلیه، قرار دارد. اینجا جایی است که مایعات تصفیه شده از نفرون خارج می‌شوند. مایعی که وارد لوله‌های جمع کننده ادرار شده، از آنجا به سمت مقصد نهایی خود یعنی لگنچه کلیه حرکت می‌کند.

لگنچه کلیه

لگنچه کلیه فضای قوسی شکلی در قسمت داخلی کلیه است. لگنچه کلیه  مثل گذرگاهی در مسیر مایع به سوی مثانه عمل می‌کند.

کالیس‌های کلیه

اولین بخش لگنچه کلیه شامل کالیس‌ها می‌شود. کالیس‌ها فضاهای کوچک فنجانی شکلی هستند که مایع را قبل از اینکه به مثانه منتقل شود در خود جمع می‌کند. کالیس‌ها همچنین محلی هستند که در آن‌ها مایع اضافی و ضایعات تبدیل به ادرار می‌شوند.

ناف کلیه ( هیلوم)

ناف کلیه سوراخ کوچکی است که در لبه داخلی کلیه قرار گرفته است، جایی که کلیه به سمت داخل انحنا پیدا کرده و شکلی لوبیا مانند پیدا می‌کند. لگنچه کلیه ، شریان و ورید کلیوی از ناف کلیه عبور می‌کند. شریان کلیوی خون حاوی اکسیژن را برای تصفیه از قلب به کلیه وارد می‌کند، و ورید کلیوی خون تصفیه شده را از کلیه‌ها به قلب باز می‌گرداند.

حالب

حالب لوله‌ای عضلانی است که ادرار را به مثانه منتقل می‌کند. ادرار در مثانه جمع شده و سپس از بدن دفع می‌شود.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید
بستن